Een terugblik op een fantastisch eerste HeppieWC jaar!

Geschreven door: Dr. Colin Bos

Een persoonlijke aanpak in zindelijkheidsbegeleiding: Het verschil maken voor kinderen met een ontwikkelingsachterstand

Vorig jaar April zijn we na zorgvuldig literatuuronderzoek begonnen met HeppieWC: zindelijkheidsbegeleiding voor kinderen met een ontwikkelingsachterstand (o.a. Syndroom van Down, autisme, Syndroom van Kleefstra). In een eerdere blogpost vertelde ik over het eerste zindelijkheidstraject dat we hebben uitgevoerd: het succesverhaal van onze Hero.

In deze blog delen we inzichten en ervaringen die we hebben opgedaan in ons eerste jaar HeppieWC, die voornamelijk gaan over het belang van een persoonlijke benadering in de zindelijkheidsbegeleiding van deze bijzondere groep kinderen.

Het herkennen van unieke behoeften

Elk kind is uniek, maar voor kinderen met een ontwikkelingsachterstand geldt dit nog sterker. Hun pad naar zindelijkheid vereist niet alleen geduld en begrip, maar vooral een aanpak die is afgestemd op hun individuele behoeften. Kinderen met een ontwikkelingsachterstand hebben vaak specifieke fysieke en cognitieve kenmerken die invloed hebben op hun vermogen om zindelijk te worden. Het herkennen en begrijpen van deze kenmerken is de eerste stap naar een succesvolle zindelijkheidstraject. Dit betekent dat we ons bewust moeten zijn van hun communicatieve mogelijkheden, lichamelijke ontwikkeling en sociale en emotionele behoeften.

Aanpassen van communicatiestrategieën

Communicatie speelt een cruciale rol in het zindelijkheidsproces. Voor deze kinderen gebruiken we vaak visuele hulpmiddelen, zoals pictogrammen of foto’s, om routines en verwachtingen duidelijk te maken. Gebarentaal of aanwijzingen kunnen ook effectief zijn, afhankelijk van het kind. Het doel is om een manier van communiceren te vinden die resonantie vindt bij het kind, wat de basis legt voor succes.

Geduld en consistentie

Consistentie is koning in het proces van zindelijkheidstraining. Dit betekent dat de begeleiding plaatsvindt op een prikkelarme plek, er gebruik gemaakt wordt van dezelfde commando’s of aanmoedigingen, en dat een positieve en geduldige houding wordt aangenomen, zelfs als de vooruitgang langzamer gaat dan gehoopt. Als begeleiders reageren we euforisch als het kind stappen zet in de richting van zindelijkheid, en deze positiviteit werkt aanstekelijk voor het kind.

Spelenderwijs leren

Leren door spel is een effectieve methode voor alle kinderen, maar vooral voor onze doelgroep. Het integreren van spel en plezier in het zindelijkheidsproces kan angst verminderen en het kind motiveren. Beloningssystemen die aansluiten bij de interesses van het kind kunnen ook wonderen doen voor hun motivatie. Zo wordt er regelmatig een potje voetbal gespeeld, een rondje karaoke gedaan, of eventjes op de tablet gespeeld wanneer er gewenst gedrag wordt vertoond door het kind. Ook schromen we het gebruik van de favoriete drankjes en snacks van het kind niet, om de connectie tussen gedrag en beloning zo sterk mogelijk te maken.

Samenwerking met ouders en verzorgers

Een succesvolle zindelijkheidstraining gaat verder dan onze begeleiding; het vereist een stevige samenwerking met ouders en verzorgers. Het creëren van een ondersteunende en consistente omgeving thuis is essentieel. Daarom helpen we ouders om routines en strategieën die we gebruiken ook thuis toe te passen. Dit zorgt voor een consistent leerproces en versterkt het vertrouwen van het kind in zijn vermogen om zindelijk te worden. Open communicatie met ouders over de voortgang, uitdagingen en successen is cruciaal. We bieden ouders hulpmiddelen en technieken die ze thuis kunnen gebruiken en staan altijd klaar om te ondersteunen en te adviseren.

Succesverhalen en reflectie

Inmiddels hebben we al een behoorlijk aantal kinderen mogen begeleiden naar zindelijkheid. Los van de praktische voordelen (geen of minder luiers kopen, niet meer verschonen), is het ‘spill-over’ effect van zindelijk worden sterk: kinderen groeien ook op andere (psycho)sociale gebieden in hun zelfstandigheid. Elk zindelijkheidstraject is anders, en elk traject komen we voor verrassingen te staan. Cruciaal is het dus ook om te reflecteren op wat we nog beter kunnen doen.

Wat we ons voornamelijk hebben gerealiseerd in het afgelopen jaar is dat elk kind een zorgzame en gepersonaliseerde benadering verdient op de weg naar zindelijkheid. Door de unieke behoeften van kinderen met een ontwikkelingsachterstanden te erkennen en hierop in te spelen, kunnen we hen helpen belangrijke mijlpalen te bereiken. Op deze manier maken we de wereld van deze prachtige kinderen en hun families een stukje mooier.